Populisme: is dit echt een politieke stroming?

Populisme wordt tegenwoordig gebruikt als denigrerende noemer voor iedereen die niet meewaait met de wil van het politiek establishment. In de praktijk vandaag de dag houdt het in dat iedereen die een begrenzing op de massamigratie en/of gesloten grenzen wilt, iedereen die de uitbreiding van de macht en reikwijdte van de EU bekritiseert, iedereen die de geaccrediteerde- en staatsmedia in twijfel trekt, elke man en elke vrouw die het voorgespiegelde beeld in twijfel trekt en die reeds als zodanig is geportretteerd door politici en/of media tot het populisme gerekend kan worden. Denk bijvoorbeeld aan de vrouw die bij Pauw aanschoof, vertelde dat ze inschatte dat een aanzienlijk aantal asielzoekers uit criminelen bestaat en de hele tafel, Pauw inclusief, tegen zich kreeg. De enige met praktijkervaring aan tafel weet het dan volgens hen niet omdat ze het gecreëerde beeld niet bevestigde.

Het maakt niet uit wie je bent, wat je doet en/of hoeveel je verdient. Je bent en blijft een pummel die er niets van weet. En dus een populist.

Laten we, voor ik hierover uitweid, definiëren wat de definitie van een populist is. Alleen het bepalen, daarvoor zijn 1001 bronnen die elkaar voornamelijk kopiëren. Als ik het nu ga opzoeken, dan hebben alle sites wel een definitie klaarliggen die samenhangt met de werkelijkheid van de hedendaagse praktijk. Tien jaar geleden echter, vond ik die toch enigszins afwijkend van de invulling van het woord nu.

Ik ga dan ook die definities van toen gebruiken:

  • Met populisme doelt men vooral het constant veranderen van het partijprogramma naarmate de publieke opinie wisselt.
  • Het schoppen tegen de elite, de regeringsformaties.
  • Het nastreven van vaderlandsliefde, eenheid. Het streven naar een nationale eenheid en -cultuur.
  • Charismatische leiderschap wordt als een kenmerk van populisme gezien.
  • Het volk centraal stellen.

In de recente geschiedenis dook het woord naar mijn weten voor het eerst op in het eerste decennium van de vorige eeuw. Toen werd een Russische agrarische partij op die manier beschreven. Het populisme is nooit een politieke stroming of -ideologie geweest, het is slechts een vehikel, een fundament voor communicatie met het volk. De genoemde kenmerken kunnen toegepast worden op vrijwel iedere politieke stroming.

Dit fundament kan je in mijn ogen ook niet bepaald slecht noemen als dit gezien zou worden als een politieke stroming. Wie kan er dan tegen zijn om het eigen volk en land centraal te zetten? Staat dat dan niet aan de basis van elke politiek, het beginpunt van iedere politicus?

Het introduceren van het woord ‘populisme’ ging gepaard met de ondergang van het gehele extreemrechtse wereldje in het vorige decennium (tot 2010). De leider van nieuw rechts bijvoorbeeld had duizenden pornografische beeldmaterialen (films en foto’s) op zijn computer, waarvan enkele ‘mogelijk minderjarigen afbeeldden’. De Nationale Alliantie ging toen ten onder aan afsplitsing na afsplitsing. Zelfs de bewegingen waarin de afsplitsingen van partijen zich verenigden, vielen uiteen.

Rond 2009/2010 was er vooral nog de NVU, klassiek extreemrechts: Verheerlijkt Hitler en hangt diens nationaal-socialistische ideologie aan, is er ‘voor het volk’. Nu zullen ze het niet snel meer zeggen, maar in die tijd zei NVU-leider Kusters letterlijk dat de moslims bondgenoten zijn in de strijd tegen joden en het zionisme.

Enfin, vandaag de dag is er dus niet of nauwelijks nog echt extreemrechts. Behalve… Wilders. Vervang ‘moslims’ met ‘joden’ en ‘joods-christelijke cultuur’ met ‘nationaal socialistische gemeenschap’ en er was nauwelijks nog een ideologisch verschil.

Doordat de PVV de joden en hun cultuur omarmt, is de partij en hun programma beter te omschrijven als ‘volksnationalistisch.’ Iets wat nog altijd valt onder de niet al te brede definitie van extreemrechts. Het houdt in dat de partij staat voor het behouden en beschermen van het eigen volk, de eigen taal, de eigen cultuur en het eigen grondgebied.

En toch wordt de PVV omschreven als ‘populistisch’, net zoals bijvoorbeeld een Annabel Nanninga die zich vaak uitspreekt tegen de regerende opvattingen inzake multicultuur, criminaliteit en de EU, maar die ik echt geen extreemrechts of racist kan noemen. Ook wijlen Hans Jansen werd gezien als populist, terwijl hij de hele islamitische wereld heeft bestudeerd en -gezien gedurende zijn leven, en zijn conclusies niet trok op basis van gevoelens, maar op basis van de door hem geobserveerde werkelijkheid.

Het woord ‘populisme’ lijkt het woord ‘extreemrechts’ te hebben vervangen en alleen de definitie wat ruimer te hebben gemaakt. Ook krijgen we vaak te horen dat die populistische partijen en -personen vaak erg opportunistisch zijn. Politici ‘spelen in op onderbuikgevoelens’, de stemmers ‘laten die gevoelens aanspreken.’

Als we het hebben over de incidenten die we vernemen uit kranten, dan moet ik dat toegeven. Maar als we kijken naar de beginselen van hun politieke vorming, dan moeten we ook concluderen dat de ‘populistische partijen’, in tegenstelling tot alle andere partijen, niet van mening veranderen. Om maar een voorbeeld te noemen: Wie had ooit gedacht dat de socialistische PvdA onze verzorgingsstaat zou omdopen tot een ‘participatiemaatschappij’ waarin je via crowdfunding moet gaan bedelen om geld voor de medische ingreep die jou het leven zal redden? Hun standpunten omtrent migratie baseren zij op de geschiedenis van de migratie en de daarin meegekomen culturen, terwijl het juist de andere (niet-populistische) partijen zijn, die inspelen op het onderbuikgevoel van mensen als het gaat om rechtvaardigheid, sympathie en mededogen voor de ander om massamigratie te vergoeilijken.

Het politieke veld is sowieso al een slagveld geworden en de definities links, rechts en midden ontworpen om jou het gevoel van keuzevrijheid te geven, zijn alles behalve een goede strekking van de realiteit. Als ik mezelf bijvoorbeeld moet classificeren volgens deze metriek, dan zou ik het socialistische aspect van links vertegenwoordigen, maar dan toegepast op Nederland, niet de hele wereld. Hierdoor zou ik automatisch al geclassificeerd worden als ‘rechts’, omdat ik pleit voor immigratiebeperking of -stop en grenscontroles. Ook kun je me tot het midden rekenen, omdat ik een progressieve denker ben. De maatschappij moet mee kunnen balanceren naar de wil van de bevolking, en iedere ingezetene moet zich vrij kunnen uiten en -bewegen zonder daarin belemmerd te worden. En dat geldt zolang de vrijheid van uiting niet resulteert in smaad of laster en de vrijheid van beweging de ander geen schade berokkent.

Echter, links en het midden zouden me verfoeien omdat ik de grenzen gesloten wil zien en rechts omdat ik de sociale welvaartsstaat zou nastreven. Als ik mezelf met deze paar simpele punten al niet kan indelen binnen een stroming of aansluiting kan vinden bij een partij, hoe moet de rest van Nederland dat dan doen met zoveel meer partijen die die punten allemaal ook niet in zich hebben?

Paul van Stoppelen



Categorieën:schrijfsels

Tags: , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: